SGK yeni yılda düzmece sigortalılık, hileli emeklilik ve prim usulsüzlüklerine göz açtırmamak için harekete geçti. Sigorta ve emeklilik prim ödemelerini geriye dönük mercek altına alan SGK, adapsız süreçlere ait kontrollerine sürat verdi. Sabah gazetesinden Lider Yılmaz’ın haberine nazaran, SGK’nın 2023 yılında yaklaşık 89 bine ulaşan usulsüzlük tespiti, 2024 yılında 100 bine dayandı.
Usulsüzlüklere yönelik cezai süreç yürüten SGK, kuşkulu süreçlere ait de emeklilere tebligat göndererek söze çağırıyor. Kuşkulu sürece muhatap vatandaşların üç iş günü içinde SGK’ya gidip söz vermesi gerekiyor.
SUÇ DUYURUSU YAPILIYOR
Usulsüzlük tespitinde yanılgı SGK’dan kaynaklanıyorsa geriye gerçek faizsiz 5 yıl, vatandaştan kaynaklanıyorsa geriye hakikat faiziyle birlikte 10 yıl yapılmış ödemeler tahsil ediliyor. SGK, cezai süreçler için de savcılıklara kabahat duyurusunda bulunuyor.
SAHTE SİGORTA NEDİR
Sigortalı bildirildiği işyerinde gerçekte çalışmayan bir kişi, diğer bir işle meşgul olsa yahut diğer bir iş yerinde ya da diğer bir işte çalışıyor olsa dahi, fiilen çalışmadığı iş yerinden yapılan sigortalı bildirimi geçersiz sigortalılık sayılıyor.
Bu durum, sadece kayıt ve evrak üstünde sigortalı gösterilme süreci olarak açıklanıyor. Eş, dost ve akrabalar üzerinde yaygın gerçekleştirilen düzmece sigortalılıkta son periyotta emeklilik hakkına sahip olma ve süreksiz iş göremezlik ödeneği almak isteyen gebe bayanların sigortalı gösterilmesinde artış gözlemleniyor.
EMEKLİLİK İPTAL Mİ
Emekli aylığı ve emeklilik iptalleri, ekseriyetle bireylerin iş yerinde fiilen çalışmamasına karşın isimlerine sigortalı bildirimi yapılması ve bu geçersiz sigortalılıktan ötürü emekli olmaları durumunda gerçekleşiyor. SGK, kontrollerinde bilhassa “naylon şirketler” üzerinden yapılan prim ödemelerine odaklanıyor. Bu yolda, fiili bir çalışma olmadan, kişinin yalnızca emeklilik hakkı kazanabilmesi için geçersiz sigorta bildirimi yapılıyor.
İPTAL NASIL YAPILIYOR
Emeklilik iptalleri belge üzerinden yapılan incelemeler, alınan tabirler ve kontroller sonucunda tespit edilen usulsüzlükler üzerine başlatılır. Emeklilik iptal kararı SGK tarafından yazılı olarak şahsa bildirilir. Sigorta ve emeklilik prim ödemelerini geriye dönük mercek altına alan SGK, adapsız süreçlere ait kontrollerine sürat verdi. SGK’nın 2023 yılında yaklaşık 89 bine ulaşan usulsüzlük tespiti, 2024 yılında 100 bine dayandı.
VATANDAŞ NE YAPMALI
Emeklilik iptal bildirimi alan şahıslar, öncelikle SGK ile irtibata geçerek durumlarını detaylı bir biçimde öğrenmeli. Şayet SGK’nın yapmış olduğu süreçte bir kusur olduğunu düşünüyorlarsa, gerekli itiraz süreçleri başlatılmalı. Yapılan itiraz, SGK tarafından incelenir ve sonuç şahıslara iletilir.
Aylığı iptal edilen sigortalıya, çıkarılan yersiz ödeme meblağının ödenmesi için bildiri yapılması durumunda, bu bildirime karşı 7 gün içinde itiraz etme hakkı bulunuyor. Lakin, itiraz hakkının kullanılabilmesi için sürecin yanlışlı olduğuna dair münasebetlerin bulunması kıymetli. Aksi takdirde, yersiz ödeme fiyatının tahsil süreçleri başlatılabilir.
USULSÜZ EMEKLİLİK SÜREÇLERİNDE HANGİ YAPTIRIMLAR UYGULANIR
Yapılan incelemeler sonucunda yersiz ödeme tespit edilmesi durumunda, bu ödemelerin tahsiline ait muhakkak kurallar uygulanır. Şayet yersiz ödemenin sebebi SGK’nın kusurlu süreci (örneğin, aylığa hak kazanma şartlarının yanılgılı tespiti) ise tespit tarihinden itibaren geriye gerçek 5 yıl içindeki ödemeler tahsil edilir.
Ayrıca, tespit tarihinden geriye hakikat 24 ay içinde yapılan ödemeler için faiz uygulanmaz. Öte yandan yersiz ödemenin sigortalının kusurundan (örneğin uydurma hizmet yahut yanıltıcı/sahte doküman kullanımı) kaynaklanması durumunda, tespit tarihinden geriye gerçek 10 yıl içindeki ödemeler tahsil edilir ve bu ödemelere faiz uygulanır. Usulsüzlük tespiti halinde, emeklilik iptal edilir, bireylere ödenen maaşların yasal faizi ile SGK’ya geri ödemesi istenir, sigortalı bildiren iş yeri sahipleri ve sigortalı bildirilen bireyler hakkında cumhuriyet savcılıklarına resmî evrakta sahtecilik ve SGK’yı ziyan uğratma cürümleri çerçevesinde cürüm duyurusunda bulunulur.
USULSÜZLÜK İNCELEMELERİ GERİYE GERÇEK NE KADAR SÜREYİ KAPSAR
Sahte sigortalılık incelemelerinde geriye yanlışsız yapılacak incelemeler için rastgele bir müddet sonu bulunmuyor. Bu tıp usulsüzlük tespitleri, mühlet kısıtlaması olmaksızın geçmiş periyodu kapsayabilir.
Kaynak: ODA TV
