Berlin, Dortmund, Köln, Bonn, Frankfurt, Hannover, Bremen, Stuttgart ve öteki birçok kentte on binlerce kişinin katıldığı mitinglerde terör örgütleri YPG ve YPJ flamaları, sarı bayraklar ve “Rojava” vurgusu öne çıktı. Şovların büyük kısmı barışçıl geçse de yer yer polisle çatışmalar yaşandı, yaralanmalar oldu, kimi Türk işyerlerine atak argümanları kamuoyuna yansıdı. Yaklaşık iki milyon Kürt’ün yaşadığı iddia edilen Almanya’daki bu hareketlilik son yılların dış siyaset ile ilgili en kitlesel ve en görünür siyasal sokak hareketi olarak bedellendiriliyor.
BUNU “DİASPORA TEPKİSİ” OLARAK KIYMETLENDİRMEK KÂFİ Mİ
Daha çok olup bitenler Ortadoğu’daki güç istikrarlarının Avrupa’ya taşınması manasına geliyor. Gerisine İsrail rüzgârını aldığı konuşulan Kürt hareketinin memleketler arası alanda görünürlük ve siyasal takviye arayışını kritik bir halde sokaklara ve federal meclise taşıdığını görüyoruz. Almanya’daki eşzamanlı şovların temel gayelerinden biri, Avrupa kamuoyu üzerinden Suriye siyasetini etkilemek ve Kürtlerin statü talebini diplomatik gündeme taşımak.
ALMAN MECLİSİ VE SESSİZ ÜST SİYASET
Sokaktaki bu hareketlilik, Federal Meclis’e nasıl mı yansıdı? Milletvekilleri Kassem Taher Saleh, Gökay Akbulut, Cansu Özdemir ve Serdar Yüksel tarafından imzalanan bir ortak açıklama ile… Açıklamada Suriye’deki çatışmalar karşısında Alman hükümetine açık siyasi baskı daveti yapıldı; akınların durdurulması, sivillerin korunması ve bölgenin daha fazla istikrarsızlaşmasının önlenmesi istendi.
Birlik 90-Yeşiller Partisi Kuzey Ren Vestfalya (NRW) eyalet teşkilatı Lider Yardımcısı Berivan Aymaz da Köln’deki mitingde yaptığı konuşmada Kürt halkının haklarının savunulması için siyasi ve diplomatik gayret yürütüleceğini söyledi. Dayanışma iletileri Almanya Toplumsal Demokrat Partisi (SPD), Sol Parti (Die Linke) ve çeşitli Kürt kuruluşları tarafından da lisana getirildi.
Buna rağmen başta Almanya Başbakanı Friedrich Merz olmak üzere Almanya’nın en üst seviye siyasi aktörlerinden direkt ve kapsamlı bir siyasi değerlendirmenin şimdi gelmemiş olması da dikkat alımlı. Bu sessizlik, hem Türkiye ile münasebetler hem de Suriye belgesi nedeniyle Berlin’in son derece temkinli davrandığını gösteriyor. Kestirimlere nazaran dört milyonu aşkın “Türkiye kökenli” insanın yaşadığı Almanya’da, karşı milliyetçi hareketlenmelerin ortaya çıkıp çıkmayacağı, sokak tansiyonunun etnik kutuplaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği, güvenlik siyaseti açısından da yakından izlenen bir başlık haline geldi.
KÜRT TOPLUMU LİDERİNDEN MEDYA VE SİYASETİ SİTEM
Almanya’da sokaklarda olup bitenin muhataplarından biri şimdilik Almanya Kürt Toplumu Başkanı Ali Ertan Toprak olarak görünüyor.
Ankara doğumlu 56 yaşındaki Toprak’ın siyasi geçmişi Yeşiller Partisi ile başlamış, uzun müddet Cem Özdemir’in iç ve dış siyaset danışmanlığını yapmış. 2014 yılında direksiyonu kırıp “muhafazakâr demokratlarla” yürümeye karar vererek Friedrich Merz’in partisi Hıristiyan Demokrat Birlik (CDU) saflarına katılmış.
Almanya’daki Kürtlerin karşı karşıya olduğu tehditleri ve Ortadoğu’daki durumun sonuçlarını gündeme taşımaya devam eden Toprak, Cicero mecmuasının internet sayfasında yayımlanan yazısında hem siyaseti hem de medyayı şu sözlerle eleştiriyor.
“… (S)adece siyaset çuvallamıyor. Alman ve Avrupa medyasının büyük bir kısmı da çuvallıyor, hem de her alanda. Suriye’deki Kürtlerin, Yezidilerin, Hıristiyanların, Dürzilerin ve Alevilerin çektiği acılar neredeyse hiç haber yapılmıyor. Haber yapıldığında da, Ankara yahut Şam’dan gelen haberlerde olduğu üzere çarpıtılarak, yumuşatılarak yahut tıpkı anlatı doğrultusunda yapılıyor.
Diğer gazeteleri refleks olarak ‘sağcı’ olarak itibarsızlaştırmaktan yorulmayan tıpkı medya kuruluşları, İslamcı telaffuzları normalleştirmekten ve failleri siyasi aktörler olarak yine yorumlamaktan çekinmiyor. Katar, yalnızca Batı siyasetini, fikir kuruluşlarını ve lobi örgütlerini etkilemiş üzere görünmüyor, tıpkı vakitte medyanın bir kısmını da etkilemiş üzere görünüyor. Sonuç, kurbanların ziyanına, gerçekliğin tehlikeli bir halde çarpıtılmasıdır.
Kürtler neyin tehlikede olduğunu biliyorlar. Bu yüzden dünya çapında sokaklara dökülüyorlar – Almanya’da da. On binlerce Alman Kürt, varoluşsal bir tehdide dikkat çekmek için barışçıl şovlar düzenliyor. İdeolojik körlükten değil, aileleri, tarihleri ve gelecekleri için duydukları çıplak endişeden ötürü. Ve Alman hükümetinin de sorumluluğu olduğu için şov yapıyorlar.
Çünkü Kürt kentleri kuşatma altındayken, Almanya birkaç gün evvel Şara üzere kendini İslamcı olarak tanımlayan birine siyasi tanınma ve mali takviye vaat etmeye hazırdı. Federal Şansölye Friedrich Merz daveti geri çekmiyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen Şam’a gitti. 620 milyon avro, El Düstur ve IŞİD yapılarına ideolojik yakınlığı açık olan bir rejime akıtılacak. Bu gerçekçilik değil. Bu siyasi ikiyüzlülüktür.
Bu günlerde kimi haberleri okuyanlar, örneğin Spiegel mecmuasında, bunların direkt Türkiye yahut Suriye’nin Enformasyon Bakanlığı’ndan alındığını düşünebilirler. Makaleleri, birebir vakitte Türk devlet televizyonu TRT için de çalışan gazeteciler yazıyorsa, bu hiç de şaşırtan değil. Alman anaakım medyası bu kadar alçalmış durumda.”
Ortadoğu’da İsrail’in değil, Türkiye’nin sömürgeci bir devlet olduğunu sav eden Ali Ertan Toprak “Varlığını savunan İsrail’e tüm dünya saldırdığında yorgun bir formda gülümseyebilirim. İsrail devletinin var olma hakkını ve Kürt halkının kendi yazgısını tayin etme hakkını savunmaktan asla vazgeçmeyeceğim,” kelamlarının de sahibi.
BARZANİ ÇİZGİSİ MI, DEM ÇİZGİSİ MI
Bu noktada birçok politik etrafta muhtemelen şu soruya karşılık aranıyor: Almanya’daki Kürt hareketleri daha çok Mesud Barzani çizgisine mi dayanıyor yoksa Türkiye’deki DEM Partisi ve İmralı merkezli siyasi sınırın ideolojik tesiri mi öne çıkıyor?
Almanya sokaklarında sembolik olarak YPG ve “Rojava” vurgusunun öne çıkması, ideolojik olarak daha çok Suriye merkezli ve Türkiye aksisi bir telaffuzun baskın olduğunu gösteriyor. Bu durum, Barzani’nin Güney Kürdistan merkezli devletçi çizgisi ile “Rojava” eksenli, farklı bir siyasal tahayyül ortasındaki ayrışmanın Avrupa diyasporasında da yansıma bulduğunu düşündürüyor. Hangi eksenin uzun vadede belirleyici olacağı, Kürt siyasetinin Avrupa’daki temsil biçimini de şekillendirecek.
NATO TENKİTLERİ VE AVRUPA’NIN ASKERİLEŞMESİ
Herkes uykuda değil elbette. İç ve bölgesel dinamikler, global güç mimarisindeki kırılmayla birleşiyor.
Almanya’daki genel seçimlerin sonuçlarına itiraz eden oyların tekrar sayılması talebi ile hükümetin düşmesine yol açabilecek kritik bir mücadele sürdüren BSW partisi önderi Sahra Wagenknecht de olup bitene sessiz kalmayan az sayıda isimden biri. Wagenknecht X hesabında yaptığı paylaşımda “Trump’ın emperyal büyüklük hezeyanı, ‘değerlere dayalı düzen’ ve kendini karşılıksız bir gözetici güç olarak sunan ABD telaffuzunu nihayet bir masal olarak ifşa etti. Daha da ikiyüzlü olan, geçmişte Trump’ın seleflerinin hiç de daha az acımasız olmayan güç siyasetlerine tek bir tenkit kelamı bile etmeyen Alman transatlantikçilerin bugün sergilediği kelamda öfkedir. Almanya ve Avrupa artık ABD siyasetine boyun eğmişlikten kurtulmalıdır. Birinci adım olarak da bu yıl için planlanan ve Almanya için savaş riskini önemli biçimde artıran ABD orta menzilli füzelerinin konuşlandırılmasından vazgeçilmelidir,” diye görüş belirtti.
Bu ortada Avrupa’nın en kıymetli barış araştırmacısı tarihçilerinden Dr. Daniele Ganser de Almanya’nın NATO’dan çıkması ve Avrupa’nın tarafsızlık ile diplomasi eksenli bir güvenlik anlayışına yönelmesi gerektiği istikametindeki ısrarlı tenkitlerini sürdürüyor. Türkçede de kitap ve yazıları yayımlanmış bulunan Ganser’in görüşleri kıta genelinde artan askeri bloklaşma eğilimiyle taban tabana zıt bir perspektif sunuyor. İsviçreli tarihçi, ittifakın barış değil savaş üreten bir yapı olduğu tezini tekrar gündeme taşımaya devam ediyor. 1999 Sırbistan bombardımanı, NATO’nun BM Şartı’nı ihlali, doğuya genişlemenin Ukrayna savaşı ve Rusya ile cepheleşmenin tabanını oluşturması, Avrupa güvenlik mimarisinin sorgulanmasına yol açıyor.
Şansölye Friedrich Merz ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Davos’taki açıklamaları ise Avrupa’nın sivil bir güç değil, askeri kapasitesi yüksek bir jeopolitik aktör olarak konumlandırılmak istendiğini tekrar ortaya koyuyor.
ÇİN’E YÖNELİŞ VE ATLANTİK BAĞINDA AŞINMA
Kanada’nın Çin ile stratejik paydaşlık muahedesi imzalaması, İngiltere’nin Pekin’le ekonomik alakalarda altın çağ telaffuzunu yine gündeme getirmesi ve Avrupa Kurulu Dış Bağlantılar Kurulu anketlerinde ABD’ye itimadın azalması, global güç merkezinin kaydığına işaret ediyor. Trump idaresinin müttefikler üzerindeki baskıcı siyasetleri, Washington’un liderlik rolünü zayıflatırken, Çin daha kabul edilebilir bir ortak olarak algılanmaya başlıyor.
Almanya ise bu yeni denklemde bir yandan Çin’le ekonomik ilgileri sürdürmeye çalışıyor, öteki yandan ABD ile askeri ve siyasi bağı koparmamaya itina gösteriyor. Tüm bu olayların ortasında Başbakan Friedrich Merz’in 14 Ocak’ta iş dünyasının önündeki yeni yıl konuşmasının sonunda “Rusya bir Avrupa ülkesidir” vurgusu, Berlin’in yeni arayışlar içinde olduğu yorumlarına güç kazandırıyor.
TRUMP’IN “BARIŞ KURULU” VE ALMANYA’NIN ARALIKLI DURUŞU
Bu çerçevede en kritik başlıklardan biri de Trump’ın öncülüğünde kurulan ve Gazze’nin yine inşasını yönetmesi öngörülen Barış Kurulu oldu. Yapının, Birleşmiş Milletler’i devre dışı bırakabilecek bir vesayet sistemine dönüşme riski, Avrupa’da önemli tartışma yarattı. Fransa bu yapıya katılmayacağını açıkça ilan etti. Almanya ise başlangıçta kapıyı büsbütün kapatmamıştı. Lakin Berlin’in, bu konseyin mevcut haliyle anayasal ve memleketler arası hukukla uyumlu olmadığını vurgulaması ve teklifi reddetmesi, Birleşmiş Milletler merkezli nizamın korunmasına yönelik temkinli bir çizgiye işaret ediyor.
Sözün özü: Almanya sokaklarındaki Kürt şovları, birtakım çevrelerin Barzani çizgisi ile “Rojava” ve DEM ekseni ortasında beklediği tansiyon, Alman meclisindeki sonlu siyasi çıkışlar, NATO’nun sorgulanan rolü, Avrupa’nın askerileşme yönelimi, Çin’e gerçek kayan global istikrar ve Trump’ın Birleşmiş Milletler’i “bypass” etmeye yönelik Barış Kurulu teşebbüsü, Paris-Berlin sınırının buna katılmaması, tıpkı tarihi momentin farklı yüzleri olarak kabul edilebilir.
Işın Ertürk-Stuttgart
Kaynak: ODA TV
