2026 Kıdem tazminatı rehberi: Tavan ve hesaplama

Kıdem tazminatı; genel olarak patrona ilişkin bir ya da birkaç işyerinde bel­li bir mühlet çalışmış bir işçi­nin, işini kaybetmesi halin­de işinde yıpranması, yeni bir iş edinmede karşılaşaca­ğı zahmetler ve işyerine sağ­ladığı katkı göz önüne alı­narak geçmiş hizmetlerine karşılık, patron tarafından çalışana yasal temeller dâhi­linde ödenen toplu para olarak tanımlanıyor.

Dünya’dan Özgür Erdursun’un haberine nazaran kıdem tazminatı, iş söz­leşmesinin sona erdiği her durumda değil; sadece kanunda öngörülen hallerin varlığı halinde ve muhakkak bir kıdeme sahip olan iş­çilere, kıdemleri oranında öden­mektedir.

KİMLER YARARLANABİLİR

Kıdem tazminatından;

● 4857 sayılı İş Kanunu,

● 5953 sayılı Basın İş Kanunu,

● 854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında çalışanlar yararla­nabilmektedir.

Kıdem tazminatı almak için hangi kaideler gerekir?

Kıdem tazminatından ya­rarlanmak için iki temel koşul aranmaktadır:

1 En az 1 yıl çalışma şartı

İşçinin tıpkı patrona ilişkin birebir yahut farklı işyerlerinde en az bir yıl çalışmış olması gerekir.

2 İş kontratının kıdem taz­minatına hak kazandıracak halde sona ermesi

İş mukavelesi, personel yahut patron tarafından feshedilmiş olabilir. Lakin fesih biçimi, kıdem tazmi­natına hak kazandıracak neden­lerle yapılmalıdır.

İŞÇİ HANGİ HALLERDE KIDEM TAZMİNATI ALABİLİR

İşçinin işten ayrılırken kıdem tazminatı almasını sağlayan baş­lıca haller şunlardır:

● Patron tarafından, İş Kanu­nu 25/II (ahlak ve uygun niyet kural­larına karşıt haller) dışındaki se­beplerle iş kontratının feshe­dilmesi,

● İşçi tarafından, İş Kanunu 24. unsurda gösterilen haklı se­beplerle iş mukavelesinin feshe­dilmesi,

● Muvazzaf askerlik hizmeti münasebetiyle iş kontratının fes­hedilmesi,

● Çalışanın bağlı bulunduğu ku­rum yahut sandıklardan yaşlılık, emeklilik yahut malullük aylığı ya da toptan ödeme almak emeliyle işten ayrılması,

● Bayan çalışanın, evlendiği ta­rihten itibaren bir yıl içinde ken­di isteği ile işten ayrılması,

● Personelin vefatı nedeniyle iş kontratının sona ermesi,

● Yaş kuralı dışında, sigortalı­lık müddeti ve prim gün kuralını ta­mamlayan emekçinin kendi isteğiyle işten ayrılması.

NASIL HESAPLANIR

Kıdem tazminatı hesabı, genel kural olarak personelin:

● Son brüt fiyatının,

● çalışma yılıyla çarpılması yoluyla hesaplanır.

Formül:

Kıdem Tazminatı = (Giydiril­miş brüt ücret) × (Çalışma yılı)

Bir yıldan artan mühletler için de birebir oran üzerinden ödeme yapı­lır.

Kıdem tazminatı hesabında hangi ödemeler dikkate alınır?

Kıdem tazminatı hesaplanır­ken süreklilik arz eden para yahut mali karşılığı olan menfaatler dikkate alınır.

Örnek olarak:

● fiyat, ikramiye, yemek yar­dımı, gıda/erzak yardımı, yaka­cak yardımı, taşıt yardımı, konut yardımı, aile yardımı, çocuk yar­dımı vb. kıdem tazminatında dik­kate alınır.

● Süreklilik arz etmeyen öde­meler ise kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmaz:

fazla mesai fiyatı, harcı­rah, doğum yardımı, mevt yardımı vb.

2026 KIDEM TAZMİNATI TAVANI

Kıdem tazminatı brüt üc­ret üzerinden hesaplanmak­la birlikte, bir üst hudut uygu­lanır.

2026 yılı için:

● Kıdem tazminatı tavanı: 64.948,77 TL

Bu şu manaya gelir:

● Brüt fiyatınız daha yüksek olsa bile,

● 1 yıl için kıdem tazminatı hesabında temel alınacak fiyat en fazla 64.948,77 TL olur,

● Bu fiyatın üzerindeki kısım için kıdem tazminatı ödenmez.

Kıdem tazminatından hangi kesintiler yapılır?

Kıdem tazminatından:

● Gelir vergisi kesilmez.

● SGK primi kesilmez.

● Yalnızca damga vergisi kesilir.

Damga vergisi oranı: Binde 7,59 (=%0,759)

2026 kıdem tazminatı örnek hesaplamaları

Bu kısımda iki farklı baz ile kı­yaslama yapacağız:

● 2026 brüt taban fiyat: 33.030 TL

● 2026 kıdem tazminatı tava­nı: 64.948,77 TL

1) Brüt taban fiyat (33.030 TL) üzerinden kıdem tazmina­tı

1 yıl çalışan:

● Brüt kıdem: 33.030 TL

● Damga vergisi: 33.030 × 0,00759 = 250,50 TL

● Net ödeme: 32.779,50 TL

5 yıl çalışan:

● Brüt kıdem: 33.030 × 5 = 165.150 TL

● Damga vergisi: 1.252,50 TL

● Net ödeme: 163.897,50 TL

10 yıl çalışan:

● Brüt kıdem: 330.300 TL

● Damga vergisi: 2.505 TL

● Net ödeme: 327.795 TL

20 yıl çalışan:

● Brüt kıdem: 660.600 TL

● Damga vergisi: 5.010 TL

● Net ödeme: 655.590 TL

2) Kıdem tazminatı tavanı (64.948,77 TL) üzerinden kı­dem tazminatı

1 yıl çalışan:

● Brüt kıdem: 64.948,77 TL

● Damga vergisi: 64.948,77 × 0,00759 = 492,16 TL

● Net ödeme: 64.456,61 TL

5 yıl çalışan:

●Brüt kıdem: 324.743,85 TL

● Damga vergisi: 2.460,80 TL

● Net ödeme: 322.283,05 TL

10 yıl çalışan:

● Brüt kıdem: 649.487,70 TL

● Damga vergisi: 4.921,60 TL

● Net ödeme: 644.566,10 TL

20 yıl çalışan:

● Brüt kıdem: 1.298.975,40 TL

● Damga vergisi: 9.843,20 TL

● Net ödeme: 1.289.132,20 TL

EMEKLİLİK KAİDELERİYLE KIDEM TAZMİNATI

Evet. Kıdem tazminatında ço­ğu personelin bilmediği fakat uygula­mada sık kullanılan kıymetli hak­lardan biri şudur:

İşçi, emeklilikte “yaş şartı­nı” bekliyor olsa bile, sigortalı­lık müddeti ve prim günü şartları­nı tamamladığında kendi isteğiy­le işten ayrılıp kıdem tazminatına hak kazanabilir.

Bu çerçevede:

● 08.09.1999 öncesi sigortalı olanlar için 3600 gün şartlı ay­rılma hakkı,

● 08.09.1999 sonrası sigortalı­lar için 4500 gün ve 25 yıl sigorta­lılık üzere şartlar,

● 01.05.2008 sonrası sigorta­lılar için ise kademeli prim gün koşulları ehemmiyet kazanmaktadır.

1 Mayıs 2008 sonrası sigortalılar (5510 sayılı Kanun) için prim gün şartı

Kıdem tazminatında genel ku­ral, “istifa halinde tazminat alına­maz” biçimindedir. Fakat 1 Mayıs 2008 sonrası sigortalı olanlar ba­kımından, yaş kaidesi beklenirken prim günü tamamlandığında kı­dem tazminatı alınarak işten ay­rılma hakkı kademeli halde dü­zenlenmiştir.

Buna nazaran SSK (4A) kapsamın­da;

● 1.5.2008 – 31.12.2008 ortası sigortalı olanlar: 4600 gün

● 1.1.2009 – 31.12.2009 ortası sigortalı olanlar: 4700 gün

● 1.1.2010 – 31.12.2010 ortası si­gortalı olanlar: 4800 gün

● 1.1.2011 – 31.12.2011 ortası si­gortalı olanlar: 4900 gün

● 1.1.2012 – 31.12.2012 ortası si­gortalı olanlar: 5000 gün

● 1.1.2013 – 31.12.2013 ortası si­gortalı olanlar: 5100 gün

● 1.1.2014 – 31.12.2014 ortası si­gortalı olanlar: 5200 gün

● 1.1.2015 – 31.12.2015 ortası si­gortalı olanlar: 5300 gün

● 1.1.2016 ve sonrası sigortalı olanlar: 5400 gün

Bu kaideleri sağlayan çalışanlar, Toplumsal Güvenlik Kurumu’ndan ilgili yazıyı alıp patrona suna­rak işten ayrılabilmekte ve kıdem tazminatını talep edebilmektedir.

KIDEM TAZMİNATI TAKSİTLE ÖDENEBİLİR Mİ

Kural olarak kıdem tazminatı, iş mukavelesinin sona ermesiyle birlikte ödenmelidir. Fakat işçi­nin de kabul etmesi halinde tak­sitlendirme yapılabilir.

Zamanında ödenmemesi duru­munda mevduata uygulanan en yüksek faiz talep edilebilir.

Kıdem tazminatında zamanaşımı kaç yıldır?

Kıdem tazminatında zamanaşı­mı mühleti 5 yıldır.

Bu mühlet iş mukavelesinin feshe­dildiği tarihten itibaren başlar.

Kıdem tazminatı ödenmezse emekçi ne yapabilir?

7036 sayılı İş Mahkemeleri Ka­nunu ile iş davalarında mecburî arabuluculuk düzenlemesi geti­rilmiştir.

Buna nazaran kıdem tazminatı ödenmeyen emekçi:

1 Evvel mecburî arabuluculuk başvurusu yapmalı,

2 Muahede olmazsa İş Mahke­mesinde dava açmalıdır.

Sonuç: 2026’da kıdem tazmina­tında kritik 3 nokta

1 Kıdem tazminatının ana şar­tı: en az 1 yıl çalışma + haklı fe­sih/uygun fesih sebebi

2 Kıdem tazminatı brüt fiyat üzerinden hesaplansa da ta­van uygulanır

3 Kıdem tazminatında gelir ver­gisi yoktur, yalnızca binde 7,59 damga vergisi kesilir.

Kaynak: ODA TV