ABD Başkanı Donald Trump küreselleşme modelinin çöktüğünü ilan edercesine, gümrük duvarlarını beklenmedik ölçüde artırdı, dünya kamuoyu da paniğe kapıldı.
Odatv’ye konuşan ekonomistler, Serhat Latifoğlu ve Hikmet Baydar, ABD’nin kendisini kurtarma telaşına kapıldığını, üretim iktisadına geçme zorunluluğuna teslim olduğunu kaydetti. Buna nazaran ABD kendi içine dönecek, yeni tertip beraberinde yeni krizleri de doğuracak. Latifoğlu şöyle konuştu:
“Küreselleşmenin sonu geldi. Trump yiğit bir siyasetçi. Pragmatik bir siyasetçi. Hasebiyle da uygularken biraz kırarak dökerek yapıyor bu işi. Fakat sonuçta yapılması gerekeni yapıyor Amerika için. Zira globalleşmenin sonu, aslında 2008 kriziyle başladı Amerika için. Dünya içinde tıpkı halde… Ve bilhassa Amerika ve Avrupa Birliği, 2008 krizinden sonra bir türlü toparlanamadı. Neden? Zira 1980’lerden itibaren kurulan bu globalleşme, globalizm olarak isimlendirdiğimiz yahut neoliberal siyasetler da dediğimiz bu siyasetler, Washington konsensusu ismi verilen toplantıdan sonra dizayn edildi. Ve bütün dünyaya dayatıldı. Sonrasındaysa fecî bir finansallaşma gördük. Bilhassa Batı, G7 ülkelerinde bir finansallaşma gördük ve hem borçluluk oranları arttı. Hem de sık sık krizler yaşamaya başladılar. En kıymetlisi de üretim güçlerini kaybettiler. Bu ortada da geriden Çin başta olmak üzere gelişen ülkeler gelmeye başladı. Çok süratli bir halde…. Ve bunlar ne yaptılar? İşte bu ülkelerde üretim güçlerini arttırarak Amerika’yı yavaş yavaş tahtından indirmeye başladılar. Hem Amerika’yı hem Avrupa Birliği ülkelerini hem de Japonya’yı…
BIDEN’IN PROGRAMI UYGULANIYOR
“Son yaşanan finansal kriz Amerika’da finansal krizden sonra Jake Sullivan, Biden’ın danışmanı bir açıklama yaptı ve dedi ki ‘biz artık bir sisteme son veriyoruz’ Bu, Amerika açısından tarihi bir adımdı. Bundan sonra da 3,5 trilyon dolarlık bir altyapı yatırımı ve üretimi destekleyen bir paket açıkladılar. Bir yandan globalleşmeci, çok finansallaşmaya dayalı iktisat modeli sona erdirildi. Fiili olarak Amerika tarafından ve bunun yerine de ithal ikameci, muhafazacı, üretimi destekleyen bir model uygulanmaya başladı. Artık önümüzdeki aylarda, yıllarda biz bunun daha çok söylem edilmeye başladığını göreceğiz. Şimdilik yalnızca günlük tarifeleri olarak biz bunu duyuyoruz lakin bu sizi aldatmasın. Önümüzdeki günlerde Biden’ın paketi de çok daha fazla gündeme gelmeye başlayacak. Yani yalnızca globalleşmenin değil yani Batı’nın egemenliğinin yavaş yavaş sona ermeye başladığı bir periyoda giriyoruz ve G7 ülkelerinin, BRICS’in bilhassa öne çıktığı bir periyoda giriyoruz. Yani bundan sonra artık üretim baş tacı, finansal operasyonlar ve buna bağlı olan yapıların sona erdiği bir periyoda giriyoruz.”
HİKMET BAYDAR: ÇOK ÖNEMLİ SORUNLAR GELİYOR
Baydar da harika kararlar ve yeni düzenle birlikte dünya ülkelerini nelerin beklediğini şöyle anlattı:
“Aslında gümrük duvarlarına yükselmesi yeni bir durum… Resesyonun sinyali. Zira küresel iktisatta birçok ülke Amerika’ya ihracat yapabilecek biçimde imkanlarını oluşturmuştu. Dolar alarak Amerika’ya sattıkları vakit da ham hususlarını tekrar tıpkı dolarla sağlayabiliyorlardı. Lakin artık gümrük duvarıyla rekabet avantajı ve dezavantajı olacak birçok ülke için. Türkiye %10’da olduğu için nispeten bir rekabet avantajı elde etti. Lakin global sistem içerisinde fiyatlar istikrara oturana kadar… Zira Kamboçya üzere kimi ülkeler var. Yüzde 40’ların üzerinde bir gümrük vergileri uygulanacak bu ülkelere. O ülkelerde epeyce önemli biçimde sorunlar yaşanacaktır.
SİSTEMİN ÇÖKÜŞÜ
“Sadece gümrük duvarları değil. Askeri gücünü kullanarak da Amerika birçok ülkeye birtakım ülkelerin eserlerinin sokulmamasını isteyebiliyordu. Hatta hatırlayalım, Türkiye de; Cezayir, Afrika ülkelerinin birçoğuna giremiyordu. Zira sömürge ülkelerinde, sömürgeci ülkenin talimatı olmadan da o ülkeye girmek mümkün değildi. Avrupa Birliği’nin, Amerika’nın yaptırımları vardı. Rusya çabucak tabanımızda, İran tabanımızda… Münasebetiyle yalnızca gümrük vergileri değil, son uygulamalar, yaptırımlar, engellemeler, siyasi baskılar, küresel kapitalizmin tahminen de küresel sistemin çöküşü manasına geliyor. Önemli bir resesyon ve krizle karşı karşıya olacak küresel iktisat… Gümrük duvarları aslında bir korumacılık sinyali olduğu için üretimin Amerika içerisine çekilmesi amaçlanıyor. Zira bir tüketim iktisadı var orada. Lakin bunu yaparken de Çin üzere ihracata dayalı büyümüş olan ülkelerde önemli sorunlar ortaya çıkacak. O kadar kolay olmayacağı için tahminen orada yatırımlarını kaydırarak üretim yapmak durumunda kalacaklar. Münasebetiyle bu bir süreç. Bu süreç içerisinde fiyat sistemleri bozulabilir. İşte en son Cuma günü gördük. Bütün borsalarda %4’ün üzerinde düşüşler oldu ve artı altın bile önemli şekilde düştü. Euro-Dolar partisi yükseldi. Dolar paha kaybetti. Küresel dalgalanmanın, yani gümrük duvarlarının yansımaları dengeyi bulana kadar da bu sürecek maalesef. Bu dalgalanmalar önümüzdeki süreçte kimi ülkelerde krizlere bile yol açabilir. Bilhassa gümrük duvarında çok yüksek düzeylerde oran uygulanan ülkelerde… Fakat bu süreç tahminen bir yıl, iki yıl, üç yıl sürecektir. Zira Amerika’da üretim iktisadı oluşturulana kadar bu dalgalanma devam edecek diye düşünüyorum.”
Osman Erbil
Kaynak: ODA TV
